1-Popüler Kültür

Da Vinci Metodu’nda kullanılan; mind palace , method of loci, mnemonics gibi teknikler, popüler kültürde nasıl yer alıyor?

Bu metot ismini, zihinsel canlandırmayı en büyük ustalıkla kullanan, tarihin en büyük dehası Da Vinci’den almaktadır.

Da Vinci Demons adlı dizide, Leonardo Da Vinci karakteri, Da Vinci Metodu’nu kullanarak, bilgileri zihninde canlandırmakta, buluşlarını önce zihninde denemektedir. Da Vinci’nin bu metodu nasıl kullandığı, muhteşem görsel efektler eşliğinde dizide gösterilmektedir.

Da Vinci Metodu’nda kullanılan Hafıza Sarayı, Antik Roma’dan bu yana, inanılması güç hafıza özelliklerini elde etmek amacıyla kullanılan bir yöntemdir. Sekiz kez Dünya Hafıza Şampiyonu olan Dominic O’Brien, bu tekniği kullanarak 2808 adet iskambil kağıdını sırasıyla saymayı başarmıştır. Da Vinci Metodu’nu; ya da bu metotların varyasyonlarını kullanarak, benzeri başarılara imza atmış sayısız örnek mevcuttur. Edebiyatta da bu metoda çeşitli göndermelerde bulunulmuştur. Thomas Harris’in Hannibal isimli romanında, seri katil Hannibal Lecter , hasta kayıtlarını aklında tutabilmek için; yıllara ait hatıralarını inanılmaz canlı görüntüler eşliğinde hafızasına kaydetmektedir.

BBC’de yayımlanan Sherlock Holmes dizisinde, Holmes karakteri, bu metodu pek çok yerde kullanmaktadır. Holmes bu Metodu bilgileri hatırlamak için kullandığı gibi, aynı metodu zihinde canlandırma yapmak, gözlem ve analiz yapmak ; ve suçluları yakalamak için de kullanır.

Yine BBC’de yayımlanan Sherlock Holmes dizisindeki bir başka karakter, Charles Augustus Magnussen, üst düzey devlet yetkililerine ve istediği herkese şantaj yapmak için; bu kişiler hakkında çeşitli şantaj bilgilerini, “appledor” adını verdiği zihnindeki özel bir kütüphanede saklamaktadır.

Robert Downey Junior’ın başrol oynadığı, Sherlock Holmes filminde de, Sherlock Holmes, Da Vinci Metodu’nu kullanarak rakiplerini yenmektedir. Burada ilgi çekici olan, Da Vinci Metodu’nun sadece bilgileri hafızaya kaydetmek için kullanılmamasıdır. Sherlock Holmes bu metodu kullanarak, rakiplerinin hareketlerini ve davranışlarını zihninde canlandırmakta ve rakibini nasıl alt edeceğini de zihninde planlamaktadır. Filmin bir çok yerinde, aynı metodu, suç mahallindeki olayları zihninde canlandırmak için de kullanır. Suçluları ve rakiplerini analiz etmek, suç mahallindeki olayları zihninde canlandırmak, rakiplerinin gelecekte yapacağı hamleleri tahmin etmek gibi; bir çok farklı şekilde aynı metodu kullanır.

Nbc’de yayımlanan Hannibal adlı dizide, DR Hannibal Lector, aynı metodu dizide bir çok yerde kullanır. Bu metodu kullanarak, bir çok kütüphanenin tüm kitaplarını ezberlemiştir. Yine aynı metodu, tanıştığı kişilerin yüzünü hatta kokusunu hatırlamak için bile kullanır. Dizinin bir bölümünde Will Graham , DR Hannibal’ın yanına gelmeden önce, gazeteci Freddie Lounds ile görüşür. DR Hannibal Will Graham’ın üstüne sinen parfüm kokusunu tanır ve zihninde yaptığı özel kodlamayı tekrar canlandırarak, bu kokunun Freddie Lounds’a ait olduğunu tespit eder. DR Hannibal Lecter, Da Vinci Metodunu ustalıkla kullanan, en mükemmel karakterlerden birisidir. Hannibal Lecter, bu metodu öyle ustalıkla kullanır ki ; daha önce yaşadığı en mükemmel anıları, zihninde tekrar tekrar yaşayabilir. Dr Hannibal’ı bir hapishaneye atsanız bile farketmez; çünkü zihin sarayında kendi oluşturduğu özel anılarında yaşar. Bulunduğu mekan farketmeksizin; zihin sarayında, istediği yeri istediği anda canlandırabilir ve tüm duygularını canlı bir şekilde burada yaşar. DR Hannibal Lector’ın Zihin sarayında gerçekleştirdiği canlandırmaların, beyin açısından gerçek yaşamdan hiç bir farkı yoktur.

Dizide yer alan bir başka karakter, Will Graham ise, bu metodu öyle ustalıkla kullanır ki; tekniği bir adım daha yukarı taşıyarak “saf empati” yeteneğine dönüştürür. Normalde metot; bilgileri hatırlamak ve kodlamak, buluşları ve icatları denemek ; ve yetenekleri geliştirmek için kullanılır. Ancak Dizideki Will Graham karakteri ise, bu metodu; seri katil ve psikopatlarla empati yapmak için kullanır. Dizide yüksek empati yeteneği olarak geçen bu teknik; büyük ölçüde Da Vinci Metodu’nu andırır. Tek fark ise suçlularla empati yapmak için kullanılıyor olmasıdır. Will Graham bu metodu kullanarak zihninde çok gerçekçi bir canlandırma gerçekleştirir. Bu canlandırmanın, beyin açısından gerçekten hiç bir farkı yoktur. Will Graham suç mahallinde yaşanan olayları, zihninde tekrar yaşar. Öyleki zihninde geçmişe gider ve cinayeti bizzat kendisi işler. Bu canlandırmayı o kadar ileriye götürür ki, tamamiyle o katilin yerini alır. Nefes alışı, düşünme şekli, hissettikleri, her şeyiyle katilin yerine geçer. Bu yeteneği sayesinde FBI’da çalışıp, durdurulması ve yakalanması imkansız, bir çok seri katil ve psikopatı da yakalar.

Bilim yazarı Jack Dann’in “Hafıza Katedrali – Leanord Da Vinci’nin Tarihi Sırrı” isimli kitabında Da Vinci Metodu anlatılmaktadır.

John Crowleynin 1981’deki fantezi romanı “Little, Big ” deki; Zihin ustası, Sihirbaz Ariel Hawksquill, müşterilerine yardım etmek için Da Vinci Metodundaki ilişkilendirme tekniğini kullanarak, müşterilerin bilgilerini hafızasında saklar.

Matthew Reilly’nin Korkuluk ve Hırsızlar Ordusu kitabında , Shane Schofield karakteri, metodu psikolojik işkencelerden kurtulmak ve güzel anılarda yaşamak için kullanır.

Bu metoddan Hilary Mantel’ın Wolf Hall kitabında da bahsedilir. Hikayedeki kahraman Thomas Cromwell metodu kullanır ve Cicero’nun Ceos’lu Simonides’in hikayesini anlatır. Bu hikayede Simonides’in çatı çökmeden önce dışarıya çıktığını ve çöken çatının altında kalan tüm konukların yerlerini hatırlayarak; kimliklerini tespit ettiğinden bahseder.

Bilimsel araştırmacı ve yazar, Dünya Hafıza Şampiyonu Joshua Foer’da, aynı metottan “Aynştan ile Ay Yürüşü” adlı kitabında bahseder.

Douglas Preston’ın yarattığı bir roman serisinin kahramanı olan, Ajan Aloysius Pendergast, bu metodu sık sık kullanır. Aloysius Pendergast, son derece karmaşık zihinsel bir canladırma ile; kendi kendini eğitip, bir hafıza sarayı oluşturmuş, bu hafıza sarayını Tibet meditasyon teknikleri ve Chongg Ran disiplininden kavramlarla birleştirmiştir. Bu kombine teknik ona, bir konu hakkındaki tüm gerçekleri, üç boyutlu bir sahne olarak canlandırma yeteneği kazandırmıştır. Bir hafıza sarayı yarattıktan sonra Pendergast, bir anıyı yada tarihi bir olayı; sanki gerçekten oradaymış gibi zihninde canlandırabilmektedir. Zihninde tüm gerçekleri düzenlemesi , sadece bir kaç dakikasını almaktadır. Bunu yaparken, kendisini tüm dış uyaranlara karşı kapatır ve kafasında son derece karışık matematik denklemlerini çözer.

Dünyaca ünlü Mentalist Derren Brown, Zihin Trik’leri isimli kitabında, Da Vinci’nin Loci sistemi ile birlikte; bağlama ve rakamsal-çivileme sisteminin nasıl kullanılacağını gösterir. Mind Trick isimli TV programında, bir çok yerde, bu metodu inanılmaz gösteriler yapmak için kullanmıştır. A’dan Z’ye London isimli bir rehberde yer alan tüm adresleri, cadde ve sokakları, koordinatları ile birlikte ezberlemiştir. Londondaki tüm cadde ve sokakların yer aldığı bu rehberde, kitabın herhangi bir sayfasında hangi adresin, caddenin ve sokağın yer aldığına dair; inanılmaz bir hafıza gösterisi yapmıştır. Bir başka gösterisinde, aynı metodu ve prensipleri kullanarak, daha önce hiç kimseye gösterilmeyen bir kitabı, dakikalar içerisinde süper hızlı okuyarak hafızasına kaydetmiştir. Aynı metodla birçok kart oyununda inanılmaz gösteriler yapmıştır.

The Mentalist adlı dizide Patrick Jane karakteri, kurbanlara ait detayları hafızasında saklayıp, suçluları yakalamak için bu metodu kullanır. Aynı zamanda bu metodu black jack adı verilen bir kart oyununda da kullanmaktadır. Patrick Jane, aynı metodla, bir kez gördüğü ve tanıştığı tüm insanların ismini hafızasında saklamaktadır. Aynı metodu bir bölümde Ajan Rigsby’e de öğretir.

Da Vinci Metodu’nda kullanılan hafıza sarayı tekniği, tv kanalı CBC’ de yayınlanan Criminal Minds isimli dizide, özel Ajan Dr. Spencer Reid tarafından bir kaç bölümde kullanılır.

BBC’nin hazırladığı “İnsan Beyni” isimli belgeselde, Olimpiyatlara hazırlanan bir olimpiyat sporcusu, aynı metodu, antrenörünün yapmasını istediği fiziksel bir hareketi, zihninde canlandırmak için kullanır. Bilimadamlarına göre; gerçekte fiziksel bir hareket olmamasına rağmen ; zihinde gerçekleştirilen bu canlandırmanın, beyin açısından gerçekten hiç bir farkı yoktur. Beyindeki nöronlar arasında, bu hareket sanki fiziksel olarak gerçekleştiriliyormuş gibi elektirik iletimi gerçekleşmektedir. Olimpiyat sporcusu bu metot sayesinde; olimpiyatlarda yapacağı hareketleri mükemmel bir şekilde yapabilmektedir.

Battlestar Galactica’nın A Day in the Life isimli bölümünde Amiral William Adama, gün içinde mürettebatının gerçekleştirdiği olayları ; ve kendisine kahve getiren, genç bir askerin ismini hatırlamak için, Da Vinci Metodundaki “Roma Odası Sistemi”ni kullanır.

Matematik sihirbazı Arthur Benjamin “Matematik Sihri” adlı Ted Konferasında, hareketli bir gösteride, hesap makineli bir takımla, 3 basamaklı sayıların karesini bulma konusunda yarışıyor, zorlayıcı bir zihinsel denklemi çözüyor ve birkaç da doğum günü tahmininde bulunuyor. Nasıl mı yapıyor? Da Vinci Metodu’nu Matematiğe uygulayarak.

BBC’nin The Day the Universe Changed isimli belgeselinin (04 of 10) A Matter of Fact isimli bölümünde Da Vinci Metodu’nda kullanılan ilişkilendirmelerin nasıl yapıldığı hakkında örnekler gösteriliyor. Ev eşyaları ile yapılan ilişkilendirmeler sayesinde akılda tutulmak istenen bilgiler sırasıyla eğlenceli bir metotla ezberleniyor.